Categories
Column

Carnaval

Een jaar geleden begon rond carnaval het coronavirus in Nederland. Maar nee, dat klopt eigenlijk niet. Met Corona begon vorig jaar het viruscarnaval in Nederland. Plotseling kwam alles op zijn kop te staan. De hele maatschappij draaide 180 graden en sindsdien leven we in een soort omgekeerde Groundhog Day.

Ook de politiek heeft een ongekende draai gemaakt. Wat geweldig, denk je! De politieke cultuur in ons land was tenslotte niet om over naar huis te schrijven, maar men is tot inzicht gekomen. Yes! Maar niets is minder waar. Ken je het beeld van de slang die in zijn eigen staart bijt?

Rutte en de zijnen hebben (door de oppositie niet noemenswaardig tegengewerkt) in de afgelopen tien jaar een cultuur gecreëerd die kort gezegd bijzonder utilitaristisch te noemen valt. De grootste hoeveelheid geluk voor de grootste hoeveelheid mensen. De natte droom van elke klassieke liberaal, elegant en simpel. Bovendien fijn dat we in Nederland een handvol miljonairs en miljardairs hebben. Die compenseren ruimschoots voor alle ongelukkigen die de eindjes niet aan elkaar kunnen knopen.

Het is frappant dat juist die politieke visie (laat Mark het woord niet horen!) nu door de regering verlaten wordt ten gunste van een principiëler beleid, dat zich beroept op nobele zaken als verbinding, veerkracht, en solidariteit. Dat zou mij werkelijk tot tranen toe roeren, ware het niet dat juist in crisistijd een gezonde dosis pragmatisme en jawel, ook een flinke hoeveelheid utilitarisme een slagvaardiger manier vormen om je door de crisis heen te slaan (zodat we daarna echt eens werk kunnen maken van eerdergenoemde principes).

Maar helaas heeft de Nederlandse politiek met groot succes een moerassige polder van bureaucratische ellende aangelegd waar ze nu zelf hopeloos in verzandt. De overheid is uitgekleed ten faveure van de vrije markt. Nu het tijd is dat ze zelf weer achter het stuur stapt, blijkt dat ze niet meer weet hoe ze moet rijden.

Het carnaval duurt al een jaar. En ik heb al nooit iets met carnaval gehad…

Categories
Wijntip

Mezzacorona Lagrein

Veel mensen begonnen afgelopen jaar spontaan Corona (het bier) te drinken, want grappig. Ik voelde er niet zo voor om aan die trend mee te doen, want flauw (zowel de humor als het bier). Dus toen ik laatst een wijn kocht die corona in de naam had, was dat geen bewuste keuze. Ik kwam er sowieso pas thuis achter. Beetje laks met het etiket geweest? Blijkbaar. Ik had me al volledig laten innemen door de druif: de lagrein.

In Nederland kom je die in de wijnhandel of op de menukaart maar weinig tegen en dat is best jammer. Het is een mooie blauwe druif uit de noordoostelijke hoek van Italië, Alto Adige, waar men graag van de zuidelijke Alpen skiet en soms liever Duits spreekt dan Italiaans. Deze specifieke lagrein ontleent zijn naam aan het dorpje Mezzocorona, zo’n twintig kilometer ten noorden van het Gardameer, in een zonovergoten vallei. 

Daar kunnen we dit jaar niet heen om de latten onder te binden, helaas. Dan maar met deze wijn onder een deken op de bank het skiën op tv bekijken. Dat biedt ook troost, zeker met zo’n rijke jongen als deze. Robijnrood van kleur, met rijpe bosvruchten, iets leerachtigs en dik sap. Helaas geeft hij zichzelf niet makkelijk prijs, maar dat is een beetje de aard van het beestje. De Italiaanse levensvreugde zit erin, maar wordt getemperd door een zekere noordelijke gereserveerdheid.

Lagrein, Mezzacorona, Trentino DOC, 2019 (BIO).
Verkrijgbaar bij Jumbo.

Categories
Leestip

Joke Hermsen, Ogenblik & eeuwigheid

Joke Hermsen besloot vorig jaar om een aantal essays over kunst, die ze in de afgelopen jaren voor verschillende gelegenheden schreef, te bundelen. Belangrijke thema’s uit haar eerdere werk komen voorbij: nataliteit en vrouwelijkheid, maar vooral onze verhouding tot de tijd staan centraal. Wat de essays echter bindt, is een overkoepelend pleidooi om meer tijd en aandacht te schenken aan de kunsten. Die zijn in afgelopen decennia langzaam maar zeker geweerd uit de publieke ruimte ten bate van een politiek en economie die zich vooral in termen van nut uitdrukken.

De publicatie in het Coronajaar is natuurlijk geen toeval en past goed in een tijd waarin een groot deel van de samenleving tot stilstand is gekomen. Nu is wel hét moment om de kunstenaar weer in het publieke debat te betrekken en een nieuw kader te scheppen voor hoe we onze maatschappelijke problemen ‘post-corona’ te lijf kunnen gaan.

De afwisselende beschouwing van verschillende kunstvormen (met name literatuur en beeldende kunst) en het beeldende taalgebruik, met hier en daar een persoonlijke anekdote, zorgen ervoor dat het boek vlot leest, terwijl de ernst van de boodschap beklijft. Bovendien zette het mij ertoe aan om aan De Toverberg van Thomas Mann te beginnen. Dan weet je dat het serieus is.

Joke J. Hermsen, Ogenblik & eeuwigheid – Meer tijd voor de kunst. De Arbeiderspers.

 

Categories
Eettip Het Filosofisch Diner

Een imperfect recept

Filosofisch Dineren zit er voorlopig nog niet in. Sterker nog, de mogelijkheid om met een groep anderen in dezelfde ruimte te eten en te converseren lijkt op dit moment verder weg dan ooit. Vreemde tijden vragen om creatieve oplossingen, dus heb ik me ondanks eerdere tegenzin (‘dat wordt helemaal niks’) gewaagd aan een Filosofisch Diner via Zoom. Het was een bijdrage aan de Dag van de Imperfectie, die vorig jaar voor het eerst werd georganiseerd. En zo zat ik op de welbekende ‘blue monday’, naar verluid de meest deprimerende dag van het jaar, voor een scherm met kauwende gezichten een verhaaltje te houden over imperfectie in tijden van corona.

Een bijzonder en wel wat eng experiment, omdat een essentieel element (het eten!) volledig in handen van de deelnemers zelf lag. Gelukkig kon ik daar een fraaie draai aan geven door het koken zelf tot gespreksonderwerp te maken. Een imperfect recept uit de keuken van Robin Food was het vertrekpunt. Ingrediënten: basale etenswaren die vrijwel iedereen in huis heeft. Rijst, pindakaas, eieren en groente naar keuze. Aan te vullen en uit te breiden tot een volledige rijsttafel, indien gewenst. Enfin, hierboven zie je wat ik ervan maakte. Hieronder het recept om zelf uit te proberen. Eet smakelijk!

Categories
Het Filosofisch Diner

Take-Away DenkDiner

Het Filosofisch Diner is getroffen, niet alleen door de Corona-pandemie, maar ook door ironie. Want ironisch is het wel, dat Het Filosofisch Diner tot een stop komt door een crisis die zoveel vragen oproept… Daarom wil ik je helpen om in deze tijd van isolatie en beperkte sociale contacten te bepalen wat belangrijk is, nu en na de crisis. Haal Het Filosofisch Diner bij jou in huis!

Brengt de crisis het beste of het slechtste in ons naar boven? Laten we zien dat we solidair zijn en kunnen we ons over onderlinge verschillen heenzetten? Wat zijn onze meest basale behoeftes op het moment dat we vrezen voor schaarste? En zeker ook: hebben we de kans om onszelf te veranderen?

Het Take-Away DenkDiner biedt je een handleiding om dit soort vragen onder de maaltijd in kleine kring te bespreken. Een simpele aanzet voor gesprekken die tot in de kleine uurtjes door kunnen gaan.

Categories
Wijntip

Chianti Riserva

De meeste mensen nemen zich voor om minder te gaan drinken, een enkeling om meer te drinken. Ik koos voor een derde optie: meer over drinken schrijven. Dus vanaf nu recensies van wijnen die ik heb geproefd, met zo nu en dan een filosofische observatie daarbij.

De eerste van het jaar is een winterse Chianti die door de Jumbo zelf geselecteerd is. Lichte tannine, kersen, walnoot, beetje plakkerig van structuur en je kunt er aardig op kauwen. Niet zeer uitgesproken, je zou kunnen zeggen: een allemansvriend. Dat ondanks de twee jaar houtrijping die voor een Riserva vereist is. Ik word om eerlijk te zijn vooral erg blij van de kleur, mooi intens rood met een vleug warm en aards bruin erin.

Chianti Riserva, Jumbo, 2015.

Categories
Leestip

John Gray, De filosofie van een kat

Fijn boekje dat afgelopen jaar verscheen, over de vraag wat we van katten kunnen leren als het gaat om een goed en gelukkig leven. Vlot geschreven en je wandelt op een aangename manier door de geschiedenis van de filosofie die verweven is met fraaie kattenverhalen. Feelgood-filosofie om het jaar mee te beginnen.

John Gray, De filosofie van een kat – Katten en de zin van het leven. Spectrum.

Categories
Het Filosofisch Diner

Een filosofie-blog (ofwel een flog?)

2020 was het jaar waarin we de buitenwereld voor een groot deel moesten mijden en meer tijd dan ooit thuis en ook online doorbrachten. En hoewel dat lang niet altijd vrolijk stemde, leverde het zo nu en dan toch wat inspiratie op en was het een uitgelezen kans om nieuwe dingen uit te proberen. Het resultaat staat nu voor je op het scherm.

Een (filosofische) blog, een soort online terzijde bij Het Filosofisch Diner. Hier deel ik korte stukjes met indrukken van wat ik heb gezien, gehoord, geroken of geproefd. Geen zware kost, maar licht verteerbare bespiegelingen die het bijzondere in het alledaagse reflecteren. Smakelijke zaken in het algemeen dus, die je hopelijk inspireren om zelf ook eens stil te staan bij de fijne pleziertjes die je zintuigen je kunnen bezorgen.

Blader er eens rustig doorheen en ontdek bijvoorbeeld wat ik zoal kook (en oppeuzel), drink en lees. Ook plaats ik hier updates over aankomende evenementen en verslagen van wat geweest is. En wat er verder nog op mijn pad komt…

Categories
Het Filosofisch Diner Nieuwsbrief

Kersttoespraak 2020

2020 is bijna voorbij. Na een jaar dat we collectief als vreemd, ellendig en onvoorspelbaar hebben ervaren, zou het naïef zijn om te denken dat op 1 januari 2021 alles opeens weer terug bij het oude zal zijn. Desalniettemin lijkt het mij goed om hoopvol aan het nieuwe jaar te beginnen. Kerst en Oud en Nieuw zijn als overgangsrituelen, ook, of misschien juist wel in kleine kring, waardevol om het komende jaar met in te gaan met een schone lei. In die geest filmde ik een kleine kersttoespraak:

Gelukkig was het afgelopen jaar niet alleen maar treurig, maar bracht het ook moois en legde een hoop onvermoede creativiteit bloot. De vier filosofische diners die door konden gaan, waren stuk voor stuk mooie avonden die de waarde van de ontmoeting en het gesprek onderstreepten.

Bovendien bleek het Take-Away DenkDiner, dat ik in april bedacht om de essentie van Het Filosofisch Diner in lockdown bij mensen thuis te kunnen brengen, een groter succes dan ik had durven hopen. Inclusief de kersteditie, die ik begin deze maand lanceerde, werden bijna 300 exemplaren besteld!

Vooruitkijkend op komend jaar hoop ik dat samen met het maatschappelijk leven ook Het Filosofisch Diner in de lente weer van start kan gaan. Drie programma’s die dit jaar niet door konden gaan, staan in elk geval vast op de agenda en daar hoop ik meer interessants aan toe te kunnen voegen. Ik kijk er in elk geval enorm naar uit je na een donkere winter weer te zien en spreken!